Trong vài năm gần đây, ngày càng nhiều nhà in bao bì và nhãn hàng tại Việt Nam đầu tư hệ thống sấy UV hoặc LED UV cho máy offset tờ rời. Lý do rất rõ: mực khô ngay khi ra khỏi máy, in được trên nhựa và giấy metalize, gia công sau in liền tay. Nhưng mực UV và mực UV LED không thể dùng thay thế nhau, và chọn sai sẽ khiến mực không khô hoặc bám kém.
Mực in UV đóng rắn như thế nào?
Mực UV không khô bằng bay hơi hay oxy hóa như mực gốc dầu. Trong mực có chất khơi mào quang (photoinitiator). Khi hấp thụ tia cực tím đúng bước sóng, chất này tạo ra gốc tự do khởi động phản ứng trùng hợp, biến monomer và oligomer lỏng thành màng polymer rắn chỉ trong vài phần nghìn giây.
Vì vậy, điều kiện tiên quyết là phổ phát xạ của đèn phải khớp với phổ hấp thụ của chất khơi mào trong mực.
So sánh mực UV thủy ngân và mực UV LED
| Tiêu chí | UV thủy ngân (truyền thống) | UV LED |
|---|---|---|
| Phổ đèn | Phổ rộng, nhiều đỉnh (khoảng 250–400nm) | Phổ hẹp, một đỉnh (thường 385 hoặc 395nm) |
| Nhiệt tỏa ra vật liệu | Cao, dễ làm cong màng nhựa mỏng | Thấp, in tốt trên màng nhạy nhiệt |
| Tuổi thọ nguồn sáng | Khoảng 1.000–2.000 giờ | Hàng chục nghìn giờ |
| Khởi động | Cần làm nóng, không bật tắt tức thì | Bật/tắt tức thì theo tờ in |
| Điện năng | Cao | Thấp hơn đáng kể |
| Ozone | Có phát sinh, cần hút khí | Không phát sinh ozone |
| Giá mực | Thấp hơn | Cao hơn do chất khơi mào đặc thù |
Tại An Đô, dòng Maxcure Plast (MP 4100N–4800N) dành cho hệ UV thủy ngân, giá tham khảo 385.000đ/kg; dòng Printset SL (RI 34049–34054) dành cho UV LED, giá tham khảo 580.000đ/kg. Xem chi tiết trong bảng giá mực in.
Có dùng mực UV LED cho đèn thủy ngân được không?
Về nguyên tắc, mực UV LED thường vẫn khô được dưới đèn thủy ngân vì phổ thủy ngân có vùng 365–405nm, nhưng không tối ưu về chi phí. Chiều ngược lại không được: mực UV thường dưới đèn LED 395nm sẽ khô không hoàn toàn, bề mặt dính, dễ bong khi cán màng hoặc sinh mùi. Hãy hỏi kỹ nhà cung cấp và yêu cầu mực phù hợp đúng bước sóng đèn của máy.
Vật liệu nào nên in mực UV?
- Màng nhựa PP, PET, PVC, giấy decal nhựa, thẻ nhựa.
- Giấy metalize, giấy ánh kim, giấy phủ PE.
- Hộp mỹ phẩm, dược phẩm cao cấp cần phủ UV định hình hoặc bóng mờ.
- Đơn hàng cần gia công ngay: bế, dán, cán màng trong ngày.
Với vật liệu nhựa, nên dùng mực trắng đục (opaque white) in lót trước khi in màu để màu không bị "chìm" trên nền trong suốt hoặc kim loại.
Những thay đổi khi chuyển sang in UV
- Cao su và lô: cần loại tương thích UV hoặc loại hỗn hợp (combi). Cao su thường có thể bị trương nở, phồng khi tiếp xúc mực và nước rửa UV. Xem thêm cách chọn cao su offset.
- Hóa chất rửa: dùng nước rửa chuyên cho UV hoặc loại combi như Combi HF, không dùng dầu hỏa hoặc nước rửa thường.
- Bản kẽm: nên dùng bản có nung hoặc bản chịu UV khi in số lượng lớn.
- An toàn lao động: mực UV chưa đóng rắn có thể gây kích ứng da. Công nhân cần đeo găng nitrile và kính bảo hộ.
- Kiểm tra độ khô: dùng phép thử băng keo, phép thử cào móng tay hoặc chà dung môi để xác nhận mực đã đóng rắn hoàn toàn.
Bảo quản mực UV
- Tránh ánh sáng mặt trời và đèn huỳnh quang trực tiếp, đậy kín hộp ngay sau khi lấy mực.
- Nhiệt độ kho khoảng 15–25°C; nhiệt độ cao làm mực kém ổn định và rút ngắn hạn dùng.
- Không để mực UV trên máng qua đêm nếu khu vực máy có ánh sáng lọt từ đèn sấy hoặc cửa sổ.
Câu hỏi thường gặp về mực in UV
Mực UV có cần bột phun không?
Không. Mực UV đóng rắn tức thì nên không bị dính lưng, vì vậy không cần bột phun chống dính, giúp bề mặt sạch và thuận lợi cho phủ UV, cán màng.
Mực UV LED đắt hơn mực UV thường bao nhiêu?
Tùy hãng, mực UV LED thường cao hơn mực UV thủy ngân khoảng 30–60%. Bù lại, hệ LED tiết kiệm điện, ít bảo trì đèn và ít làm hỏng vật liệu nhạy nhiệt.
Vì sao mực UV in xong vẫn dính tay?
Nguyên nhân thường gặp là đèn yếu hoặc sai bước sóng, tốc độ máy quá cao so với công suất đèn, lớp mực quá dày, hoặc mực không tương thích với đèn LED.
