Nhiều nhà in bao bì giấy tại Việt Nam bắt đầu nhận yêu cầu từ khách hàng: "dùng mực không dầu khoáng", "mực mineral oil free" hoặc "hàm lượng dầu khoáng dưới 0,1%". Đây không còn là yêu cầu riêng của hàng xuất khẩu châu Âu mà đang dần trở thành tiêu chuẩn chung cho bao bì thực phẩm, dược phẩm và sản phẩm trẻ em.
Dầu khoáng trong mực in là gì?
Dầu khoáng là các hydrocarbon được tinh chế từ dầu mỏ. Trong nhiều thập kỷ, chúng được dùng làm dung môi mang trong mực offset vì rẻ, thấm nhanh vào giấy và giúp mực khô nhanh. Dầu khoáng gồm hai nhóm chính:
- MOSH (Mineral Oil Saturated Hydrocarbons): hydrocarbon no, có thể tích tụ trong mô cơ thể.
- MOAH (Mineral Oil Aromatic Hydrocarbons): hydrocarbon thơm, một số hợp chất trong nhóm này bị nghi ngờ gây đột biến gen và ung thư.
Dầu khoáng đi vào thực phẩm như thế nào?
Dầu khoáng dễ bay hơi ở mức độ nhất định và có thể thôi nhiễm (migration) qua nhiều con đường:
- Qua thành hộp giấy từ mặt in bên ngoài vào thực phẩm bên trong, nhất là thực phẩm khô, nhiều dầu mỡ như bánh quy, ngũ cốc, gạo.
- Qua tiếp xúc mặt in – mặt không in khi xếp chồng tờ in hoặc cuộn giấy (set-off).
- Qua pha hơi trong không gian kín của thùng hàng khi vận chuyển, lưu kho lâu ngày.
Các nghiên cứu tại châu Âu từng phát hiện dầu khoáng trong thực phẩm đóng hộp giấy tái chế, khiến nhiều nhà bán lẻ và thương hiệu lớn đặt giới hạn nghiêm ngặt cho nhà cung cấp bao bì.
Tiêu chuẩn "dưới 0,1% dầu khoáng" nghĩa là gì?
Mực được gọi là không dầu khoáng khi công thức không chủ đích sử dụng dầu khoáng, và hàm lượng tạp chất dầu khoáng còn lại thường dưới 0,1% khối lượng. Một số quy định và bộ tiêu chí môi trường tại châu Âu (ví dụ các nhãn sinh thái cho sản phẩm in, quy định riêng của Đức về MOAH trong vật liệu tiếp xúc thực phẩm) đang dần siết chặt ngưỡng này. Đây là lý do bảng giá của An Đô ghi rõ nhóm "mực in không dầu khoáng, phù hợp theo tiêu chuẩn 2025, dầu khoáng dưới 0,1%".
Lưu ý quan trọng: "không dầu khoáng" chưa đồng nghĩa với "low migration" (mực thôi nhiễm thấp). Mực low migration còn kiểm soát thêm chất khơi mào, chất làm khô, phụ gia… và thường dùng cho bao bì tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với thực phẩm nhạy cảm. Hãy xác định rõ yêu cầu của khách hàng trước khi đặt mực.
Mực không dầu khoáng thay dầu khoáng bằng gì?
- Dầu thực vật (đậu nành, hạt lanh, dầu tung…) và ester của dầu thực vật: thấm nhanh, có nguồn gốc tái tạo.
- Hệ nhựa được điều chỉnh để giữ tốc độ khô và độ bóng tương đương mực truyền thống.
Dòng Novavit F 700 BIO và Novavit F 950 Fauna mà An Đô cung cấp thuộc nhóm này, giá tham khảo 135.000–150.000đ/kg.
Khi in mực không dầu khoáng cần lưu ý gì?
- Tốc độ khô: một số dòng khô chậm hơn mực truyền thống trên giấy ít thấm. Điều chỉnh lượng bột phun, chiều cao chồng giấy và thời gian chờ trước khi gia công.
- Cân bằng mực – nước: kiểm soát chặt pH và độ dẫn điện dung dịch máng. Xem hướng dẫn dung dịch máng.
- Đồng bộ vật tư: dầu phủ, keo, chất phủ gốc nước và cả giấy cũng phải đạt yêu cầu. Mực sạch nhưng dầu phủ có dầu khoáng thì sản phẩm vẫn không đạt.
- Hồ sơ: lưu lại phiếu an toàn (SDS), chứng nhận thành phần của nhà sản xuất mực để cung cấp cho khách hàng khi được yêu cầu.
- Rửa máy khi chuyển đổi: rửa kỹ máng mực, lô mực để tránh lẫn mực cũ chứa dầu khoáng.
Chi phí chuyển đổi có đáng không?
Đơn giá mực không dầu khoáng thường cao hơn mực gốc dầu thực vật thông thường khoảng 10–25%. Tuy nhiên, chi phí mực chỉ chiếm phần nhỏ trong giá thành một hộp giấy. Đổi lại, nhà in có thể nhận đơn của các thương hiệu thực phẩm, dược phẩm và hàng xuất khẩu, vốn là nhóm khách hàng ổn định, giá trị cao.
Câu hỏi thường gặp
Mực gốc dầu thực vật có phải mực không dầu khoáng không?
Chưa chắc. Nhiều loại mực "gốc dầu thực vật" vẫn có một phần dầu khoáng trong công thức. Chỉ những mực được nhà sản xuất công bố là mineral oil free mới đáp ứng yêu cầu này.
Mực UV có chứa dầu khoáng không?
Mực UV không dùng dầu khoáng làm dung môi, nhưng có rủi ro thôi nhiễm riêng từ chất khơi mào quang và monomer chưa phản ứng. Bao bì thực phẩm in UV cần dùng mực UV low migration chuyên dụng.
In bao bì thực phẩm trong nước có bắt buộc mực không dầu khoáng không?
Yêu cầu phụ thuộc vào khách hàng và thị trường tiêu thụ. Nhiều thương hiệu đa quốc gia và đơn hàng xuất khẩu đã đưa vào tiêu chuẩn nhà cung cấp, vì vậy nhà in nên chủ động chuẩn bị.
